การท่องเที่ยวสร้างสรรค์ นับว่าเป็นอีกรูปแบบหนึ่งของการท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ดังนั้นการพัฒนารูปแบบการท่องเที่ยวจึงจำเป็นต้องมีกระบวนการจัดการวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยว (Creative Tourism and CulturalDevelopment) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการสื่อความหมายของวัฒนธรรมของท้องถิ่นให้สามารถถ่ายทอดคุณค่าและมีความหมายทางสัญลักษณ์ อันบ่งบอกถึงความเป็นเอกลักษณ์ที่ต่างกันออกไปของแต่ละท้องถิ่น ซึ่งเป็นทรัพยากรสำคัญทางการท่องเที่ยว โดยวัฒนธรรมสามารถสร้างรายได้ให้กับการท่องเที่ยว ในขณะเดียวกัน การท่องเที่ยวก็ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการสืบทอดวัฒนธรรมให้คงอยู่

การท่องเที่ยวสร้างสรรค์คืออะไร ?

องค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก (UNESCO) ได้ให้นิยามของการท่องเที่ยวสร้างสรรค์ว่า เป็นการท่องเที่ยวที่มีจุดประสงค์สอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาชุมชนที่เกี่ยวข้องเพื่อให้เกิดความยั่งยืนในการดำเนินชีวิตของชุมชน โดยจัดกิจกรรมการท่องเที่ยวอย่างกลมกลืนและสัมพันธ์กับประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ตลอดจนวิถีต่าง ๆ ในชุมชน ในเชิงของการเรียนรู้และการทดลอง เพื่อให้ได้มาซึ่งประสบการณ์จากสิ่งที่มีอยู่และเป็นอยู่จริงในชุมชน นอกจากนั้น ชุมชนจะต้องสามารถใช้การจัดการท่องเที่ยวสร้างสรรค์เป็นเครื่องมือในการรักษาความสมดุลระหว่าง การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากการท่องเที่ยวภายในชุมชนและชุมชนจะได้รับผลประโยชน์ ทั้งในรูปแบบที่เป็นผลประโยชน์ตอบแทนอิงตามระบอบทุนนิยมและในรูปแบบความยั่งยืนของการพัฒนาในชุมชน
ยูเนสโกยังได้ให้ความหมายของการท่องเที่ยวสร้างสรรค์รวมถึงการจัดให้เกิดกิจกรรมต่างๆ โดยเน้นการเรียนรู้ การศึกษาจากประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับชุมชน ตลอดจนการมีส่วนร่วมและปฏิสัมพันธ์ระหว่างนักท่องเที่ยวกับชุมชน การท่องเที่ยวสร้างสรรค์จะเน้นความสัมพันธ์ระหว่างนักท่องเที่ยวและผู้คนในชุมชนนั้นๆ โดยมีเป้าหมายว่านักท่องเที่ยวในลักษณะของการท่องเที่ยวสร้างสรรค์จะเป็นนักท่องเที่ยวที่ไม่ใช่เป็นเพียงนักท่องเที่ยว (Tourist) แต่จะเป็นสมาชิกของชุมชนที่ได้มีโอกาสเข้าไปใช้ชีวิตร่วมกัน
การท่องเที่ยวสร้างสรรค์นับได้ว่าเป็นการท่องเที่ยวรูปแบบใหม่เมื่ออ้างอิงจากความหมายของการท่องเที่ยวในรูปแบบที่มีมาก่อน แต่เดิมการท่องเที่ยวมีวัตถุประสงค์เพียงเพื่อเป็นการใช้เวลาในการพักผ่อนหย่อนใจ แสวงหาความสุขและความเพลิดเพลินที่ได้รับจากการท่องเที่ยวในสถานที่ท่องเที่ยวนั้นๆ แม้ต่อมาการท่องเที่ยวได้เพิ่มรูปแบบให้มีการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์หรือเชิงวัฒนธรรม โดยจะเน้นรูปแบบของการท่องเที่ยวไปยังพิพิธภัณฑ์ หรือโบราณสถานต่างๆ แต่ก็ยังไม่มีมิติของการพัฒนาและสร้างความสมดุลในชุมชนโดยการใช้การท่องเที่ยวอย่างสร้างสรรค์

แหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์

บ้านคุณคำนึง แซ่ลิ้ม ปราชญ์หัตถศิลป์ด้านการสานกระจูด จ.นครศรีธรรมราช

ปราชญ์ผู้มากด้วยประสบการณ์และมีความชํานาญ ด้านการสานกระจูดมากว่า 50 ปีแห่งตําบลเคร็ง อําเภอซะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช ได้สืบสานงานสานกระจูด ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีการถ่ายทอดต่อกันมาจากบรรพบุรุษและพร้อมทีจะส่งต่อองค์ความรู้เพื่อสร้างประโยชน์ต่อ ส่วนรวมให้กับชาวบ้านในชุมชน

อ่านรายละเอียด
บ้านคุณวิบูลย์ เข็มเฉลิม วิถีเกษตรพึ่งตนเอง จ.ฉะเชิงเทรา

เกษตรกรผู้ประสบปัญหากับการทําเกษตรกรรมที่ ผิดวิธีจนเป็นหนี้สิน ได้เปลี่ยนแนวคิดพลิกผันชีวิต

อ่านรายละเอียด
บ้านคุณขจร จักกะพาก นักอนุรักษ์หนังสติ๊ก จ.ชลบุรี

ปราชญ์นักอนุรักษ์หนังสติ๊กแห่งตําบลบางพระ อําเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี

อ่านรายละเอียด
เกรียงไกร อนันตพงศ์ แพทย์แผนโบราณ จ.สงขลา

คุณเกรียงไกร อนันตพงศ์ เป็นเจ้าของร้านขายยา สมุนไพรแผนโบราณชื่อว่าศรีสุขโอสถ ร้านขายยาเก่าแก่ที่สืบทอดตํารายาสมุนไพรมาจากบรรพบุรุษและยังคงให้การรักษาผู้ป่วยด้วยวิธีดั้งเดิมจากวันนั้นจวบจนวันนี้ จนได้รับการยกย่องให้เป็นปราชญ์แพทย์แผนโบราณแห่งคลองแดน อําเภอระโนด จังหวัดสงขลา

อ่านรายละเอียด
บ้านคุณสมคิด สอนอาจ คนทำเทียนแห่งเมืองอุบลฯ จ.อุบลราชธานี

คุณสมคิด สอนอาจ หรือครูสมคิด ปราชญ์ชาวบ้านและครูภูมิปัญญาไทยแห่งจังหวัดอุบลราชธานี ผู้ที่มี ความสามารถในการสร้างสรรค์ผลงานการทําต้นเทียน พรรษามากว่า 50 ปี และเป็นผู้ที่ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้ กับนักเรียน นักศึกษาและผู้ที่สนใจหลายต่อหลายรุ่น ครูสมคิดผู้มากด้วยประสบการณ์และทําประโยชน์ต่อส่วนรวมมาโดย ตลอด จนได้รับรางวัลมากมาย

อ่านรายละเอียด
บ้านคุณจุไรรัตน์ สรรพสุข ช่างศิลปหัตถกรรมจักสานกก จ.จันทบุรี

ครูช่างศิลปหัตถกรรมประเภทเครื่องจักสานจากต้นกก ผู้นี้มีทั้งพรสวรรค์และความเชี่ยวชาญ

อ่านรายละเอียด